Mostrando entradas con la etiqueta galego. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta galego. Mostrar todas las entradas

13 de marzo de 2012

Herbas de namorar

Este blog naceu bilingüe. Neste blog un podía ler cousas escritas tanto en castelán como en galego, pero quizáis porque deixou de ser un blog de dúas escritoras, eu torneime castelá. Sen embargo, ás veces boto de menos o compoñente galego e inspiracional co que o blog naceu. Para honralo, hoxe escribo estas breves liñas en galego. O resto é un conto doutra época, doutro lugar.


··································            ······························              ·····························

Hace cuatro años fui a San André de Teixido, adonde van los muertos que no fueron de vivos. Recuerdo perfectamente aquel verano: Santiago de Compostela era nuestro punto base y de allí tomábamos las carreteras gallegas para intentar verlo todo. Eran tiempos muy felices. Los recuerdo con un cariño inmenso, todos juntos, en el coche, V. siempre recomendándonos sitios a los que ir, María do Carme y María Elena, dos jóvenes ancianas gallegas poderosas, contándonos anécdotas de sus nietos y sobrinos, de otros tiempos.

El día que fuimos a San André de Teixido, en Cedeira, la naturaleza me sobrecogió. El día era soleado, yo llevaba una camiseta granate (lo recuerdo por las fotos) y en todas las fotos se me ve pletórica. Todo verde, el mar inmenso y los árboles llenos de papeles blancos, alguna superstición folklórica. V. me había contado que en el pueblo vendían apósitos de cera que se compraban para los males que cada uno tuviera: había brazos, piernas, pechos, todo hecho de cera, para pedirle al santo salud. Extraña tradición, pero bonita en cierto modo.

A lo largo de uno de los caminos, una gitana morena, bellísima, ya mayor, con toda la sabiduría que dan los años y el mar, vendía herba de namorar. Podría haberla arrancado del prado, pero sabía que si ella me la daba, sería de fiar. No la compré para mí, fue mi regalo para M. Sabía que si la tenía ella, conseguiría a G. Estaba convencida. Y aunque se la regalé con una sonrisa pícara en los labios, haciendo que creyera que todo era broma, las dos nos creímos los poderes mágicos que la hierba de esa tierra le traerían. No hubo conjuros ni hechizos. O quizás sí. Nunca le pregunté a M. qué había hecho finalmente con ella. Sin embargo funcionó. 

Uno crece y poco a poco va perdiendo la ilusión y la fe en la magia, las hadas y los duendes. Pero siempre hay un pequeño hueco para ellos, siempre quedan, en el rincón de las fotos, de los recuerdos de regaliz y las visitas de los domingos a los abuelos; en el rincón de las barbies con los pies quemados y el pelo rapado (porque los Reyes nunca trajeron al deseado Ken). A veces, dicen, solo basta con desear algo con muchas fuerzas para que ocurra, sin hechizos y conjuros. Yo espero la visita de los duendes. Y mientras tanto, pienso en los acantilados y cruceiros de Cedeira, el lugar mágico donde todo parecía alcanzable, donde nada malo podría ocurrir.

23 de enero de 2011

Lenguas indo-europeas

Como sabrás, los lingüistas clasifican las lenguas igual que los botánicos clasifican las flores. Los lingüistas buscan los rasgos característicos de las lenguas e intentan agruparlas por familias y a veces, incluso, tratan de buscarle el antepasado común a ese grupo de lenguas: la madre de la que proceden. El caso de la española es sencillo. Sus hermanas están próximas a ella geográficamente, y se conoce la madre de todas ellas: el latín. Hay otras lenguas, como la inglesa o la alemana, también emparentadas entre sí, de cuya madre no quedan testimonios escritos, por lo que se tiene que reconstruir a base de textos muy antiguos en inglés, en alemán o en holandés (entre otras). Así ocurre con todas las lenguas que se hablan en Europa. Todas están agrupadas en familias que proceden de otra lengua común. A la lengua "abuela" de la mayoría de lenguas europeas y de Asia occidental se le ha llamado protoindoeuropeo y es una reconstrucción ficticia de lo que se hablaría al principio de la historia hablada de Europa.

Sin embargo, ocurre algo muy curioso con tres lenguas europeas: el euskera, el finés y el húngaro (y variedades afines de éstas últimas) no pertenecen a la familia indo-europea. El finés y el húngaro están emparentadas entre sí, pero el euskera campa independiente, solo, a sus anchas, por el amplio campo de las familias lingüísticas. No se conoce con certeza el parentesco del euskera, aunque hay muchas hipótesis sobre su origen, pero sigue siendo el gran misterio de la clasificación lingüística europea.

Así que nos encontramos con que un país como España, tan pequeñito, considerado como el fin del mundo conocido hace no demasiados siglos, es una joya lingüística. No solo por contar con tres lenguas diferentes de la familia latina, sino por haber mantenido, en un rinconcito del Cantábrico, un idioma que es un misterio, un tesoro lingüístico. Lo triste es que haya personas que no sepan esto y que no acepten el uso público de estas lenguas y se dediquen a criticar las medidas del gobierno por dar cabida a todas ellas en el Senado. ¿Es que no se dan cuenta de que si no se lucha por el idioma propio puede terminar perdiéndose? Habrá quien piense que es ridículo el plurilingüismo del Senado, es posible que se considere ridícula a la persona que habla en euskera y a quien hay que traducir al castellano, pero esa persona está luchando por un bien cultural, igual que todos los que salieron a la calle este verano para luchar por el "bien cultural" de la tauromaquia. La diferencia es que las lenguas nos enriquecen, mientras que la tauromaquia... no.

Considerémonos afortunados, como nación, por la riqueza lingüística que parece que no sabemos apreciar. Enorgullezcámonos por nuestro patrimonio cultural inmaterial. Abracemos la comunión de las lenguas y aceptemos, con tolerancia, que nuestro país es un país muy heterogéneo, un mosaico cultural plural. Sin rivalidades. Dejando al margen la política y la economía por un segundo. Centrándonos en lo que, por ser diferente, nos hace ricos.

A veces está bien dejar de racionalizarlo todo, dejar de entenderlo todo y dejarnos llevar por la belleza de las lenguas, nuestra herramienta primera para enfrentar la realidad que nos rodea:

17 de mayo de 2010

Celebra-la lingua

A este blog ya casi se le ha olvidado hablar en gallego. Como los gallegos más gallegos, piensa que el respeto a los no gallego hablantes se demuestra no hablando en gallego. A veces dudo que eso sea verdaderamente así.

Lo cierto es que aunque a este blog se le haya olvidado hablar gallego, a la que lo escribe no se le ha olvidado. Celebra la lengua todos los días (incluso en Friburgo celebra el gallego, habla gallego porque en todas partes del mundo hay alguien que lo habla). Hoy, más que nunca, aunque lo haga en castellano para ti, lector, celebro el gallego. De la forma que sé: con el recuerdo, el sueño y la camiseta que me regaló Víctor hace años: "Goza coa túa lingua". Siempre he disfrutado con la lengua gallega. Y sigo haciéndolo. Sobre todo, cuando el pasado entra por los huecos de las persianas y dice "Bos días". Mi pasado, a veces, habla gallego. Como el e-mail de felicitación recibido esta mañana.

Non me esquecín.
Hoxe, no blog, toca un anaco de galego.

FELIZ DÍA DAS LETRAS GALEGAS.

15 de febrero de 2010

A los Goya, en gallego

Me emocioné al ver que el premio al mejor actor se lo llevó Luis Tosar, mi actor favorito. Pero me gustó aún más ver que el gallego también tuvo cabida en la gala. Noraboa.

7 de febrero de 2010

Dentro

"Estás dentro do meu texto, pero non dentro da miña vida"


/Estíbaliz Espinosa

3 de diciembre de 2009

Un anaquiño máis de galego, para combatir a crise



Entre la fiebre alemana y el retorno de la pasión gallega, creo que vuelvo a ser la de antes una vez más. Malo será...

30 de noviembre de 2009

"Mil" por fin en youtube


Mientras tú hablas,
yo no tengo frío.




de Manuel Rivas.

2 de junio de 2009

Sinonimia

troula

esmorga

festa

pándega

ruada

troulada

trouleo

chola

rexouba

rebuldaina

riola

rumba

gandaina

foliada




¿Qué me dices de una lengua que ha acuñado catorce términos para referirse a una misma realidad? Una vez más me quito el sombrero ante el gallego. Y te invito a que lo hables, lo descubras, te enamores de él...

16 de marzo de 2009

Santiago

Por si no lo he dicho nunca antes (yo creo que sí), soy una enamorada de Santiago de Compostela. Por eso trato de ir allí al menos una vez al año. Como lo de hacer viajes tan largos no es algo fácil, sobre todo teniendo en cuenta que no dispongo de vehículo propio ni de mucho tiempo, recurro a los otros medios que me acercan a Santiago sin moverme de casa. El medio más eficaz es la literatura, seguido por la música y los recuerdos de mi propia experiencia.

Lo último que me lleva a Santiago sin moverme del sitio es esto:

"Santiago", de NARF dentro del álbum Totem

31 de diciembre de 2008

O derradeiro tren

Cando escribo sobre trenes, fágoo en galego. Por que será?

A miña derradeira entrada deste ano quero que teña como protagonista un tren, e como lingua, o galego. O tren non é un tren calquera, e o significado tén que ver cos camiños que andamos, co 2008 que percorrimos e o 2009 que está a uns poucos minutos deste momento, a poucos pasos destes pés.

Este tren fai que lembre -con un anaco de amargura- que eu quizais debería estar percorrendo agora eses camiños verdes galegos. Fai que lembre imaxes e cores doutro tempo, ou quizáis de nunca; doutro lugar, ou quizais de ningures.

Dentro de uns minutos, eu debería facer unha chamada que non vou facer (mellor as no-palabras). E debería desexar felicidade para un ano que agardo con moito cariño e moita superstición, por aquelo de que remata en 9, e a mín o 9 dame boa sorte.

Unha porta máis que se pecha, unha porta máis que se abre. Juan Cruz decía hai uns días no seu blogue que o 28 non foi moi bon ano, eu agardo que o 29 si que o sexa, e que o poda seguir compartindo con todos vós que me ledes e me descubrides en cada palabra, en cada tren...


[vídeo cortesía de iagoiaguete]

Feliz e máxica noite.

11 de diciembre de 2008

O tren e as linguas

Eu son das que fan dúas horas de viaxe en tren ao día. Si, éme moito. Aínda sí, tento mitigar a soidade do tren, lendo moito. Antes tamén escoitaba música, até que comprendín a cantidade de cousas importantes que se perden os sordos, e decidín deixar de selo.

Hoxe, pola mañá, no tren, escoitei a un home falando en galego por teléfono. Lémbrovos que os meus traxectos en tren fágoos en Madrid. A cousa é esta: alguén, nun tren madrileño, falando en galego. Pero en galego do bo. [Que ledicia de decisión, esa de deixar a música para outro momento!]

Nese momento, co home dos lentes escuros e a lingua galega sentado unhas cadeiras por diante de mín, sentínme un anaco mellor. Non cho sei expresar doutro xeito. Ademais, o sol penetraba polo vidrio da xanela, e unhas cadeiras máis preto, dous africanos regalaban ao vagón o dulzor da súa lingua tribal. O sentimento é algo indescriptible.

Hoxe, a música das linguas espertoume nestes días de frío madrileño e soidade de tren.

8 de octubre de 2008

Canciones. 7



Chove en Santiago, LUAR NA LUBRE

Tengo una pura necesidad psicológica y corporal de Galicia. Sé que las necesidades sensitivas sólo se curan yendo al lugar culpable de que broten, pero las psicológicas se pasan de forma más llevadera con Luar na lubre. Y con esta canción en especial, porque es una versión preciosa del poema de Federico García Lorca "Madrigal â cibdá de Santiago", recogido en su joyita-libro Seis poemas galegos. Resultado de un "leve contacto con Galicia" como dicen algunos críticos. Yo creo que no debió ser tan leve, cuando le salieron unos textos tan maravillosamente contextualizados. Algunos dicen que estaba enamorado de Eduardo Blanco Amor, el amigo gallego -también escritor- que le ayudó con el léxico y la lengua para escribir estos poemas, y que de ahí esos versos:
"Chove en Santiago
meu doce amor"


Sea como sea, "Chove en Santiago" me traspasa de parte a parte, me hace llorar y me recuerda por qué nos dio por crear Falsirego, que no es más que eso: un punto de encuentro de dos culturas, de dos lenguas, y de miles de formas de sentir.

25 de agosto de 2008

mesa pola normalización lingüística

Instituciones de apoyo a la normalización lingüística del gallego en Galicia.

www.amesanl.org/quensomos.html

15 de julio de 2008

canción de camiñante

chámasme, vento
e ás veces ferido vou

agardo unha sorte de estrelas doces
agardo a sorte da túa estrela
que é a túa man dereita
ou a esquerda
a túa man que palpa pernas e peitos e ollos pechados

chámasme e dis que estás
e eu xa vexo que estás
pero, como?
disme forte e doce
vou levarte os ventos ao teu rostro
e veñen os ventos ao meu rostro
e sigo agardando máis ventos
as túas mans estrelas
gozando do meu corpo doce
do tremer co que desexo
co que te desexo

chámasme cos teus cabelos
co sorriso arriscado dos amantes ceibes
e eu sei que non o somos


fuxe, vento, vai
fuxe que doen as mans baleiras
que me atopan de noite
e eu sen ti
e ti lonxe
e os amantes ceibes so nos meus soños
e as estrelas cheas
so...


****************************************************

Porque o atopei e me lembrou unha historia de amor cercana, sen título. A mín, gústame chamalo "Canción de camiñante". Quizáis porque os que aman son os do camiño máis longo.

6 de julio de 2008

Manifiesto en Defensa de la Lengua Gallega

Vamos a dejarnos de manifiestos en defensa de lenguas que no necesitan defensa. Yo sigo defendiendo las lenguas propias, las lenguas de cada comunidad, porque esas son las que verdaderamente están en peligro. Las que se hablan poco y no se aprenden bien.
La nueva campaña de la Secretaría Xeral de Política Lingüística de Galicia es así de fresca. Para seguir promoviendo el gallego. Porque no es incompatible hablar dos lenguas. Porque hay que aprovechar la oportunidad de ser de una comunidad bilingüe. El bilingüismo da más inteligencia, mayor capacidad de aprendizaje y lo más importante: matices diferentes a la hora de ver y entender el mundo. Pues lo dicho, a disfrutar de la campaña de promoción del gallego: "Tócache".

Agora tócanos a nós falalo... E eu disposta a adherirme á causa das linguas co-oficiais.

19 de junio de 2008

"Las lenguas regionales atentan contra la identidad nacional"

"Las lenguas regionales atentan contra la identidad nacional"


El País dixital publicaba o pasado luns a seguinte nova. Ata cando imos ter que seguir aguantando que non se teñan en conta as linguas "rexionais"? Matar unha lingua e matar a todos aqueles que a falan. E parece que o problema lingüístico non é só español, en Francia ocorre máis do mesmo... Estamos abocados á desaparición do que é verdadeiramente noso?

La Academia francesa ha hecho público su malestar tras conocer que las lenguas regionales ocuparán un lugar dentro de un proyecto de reforma de la Constitución. Se trata de algo que "atenta contra la identidad nacional", según la institución. "Después de cinco siglos, la lengua francesa ha forjado Francia. (…) Nuestra Constitución señala, en su artículo segundo, el reconocimiento de esta evidencia: la lengua de la República es el francés", sostienen los académicos en una declaración pública que supone un paso "extremadamente excepcional".


Los miembros de la academia consideran que se ha cometido un "atentado contra la identidad nacional” (¿?) cuando los diputados han aceptado un texto que propone añadir una frase al artículo primero de la Constitución que señale que "las lenguas regionales pertenecen a su patrimonio". Tal enmienda ha sido aceptada casi por unanimidad en el proyecto de ley sobre la reforma de las instituciones que está siendo sometido a examen.

El francés, relegado

La Academia francesa, que ha recibido el encargo de "velar por la lengua francesa y por su proyección", solicita "la retirada del texto, cuyos objetivos pueden y deben expresarse en otra parte, pero que no tienen cabida en la Constitución". Los académicos insisten en que la primacía dada a la lenguas regionales haría que a partir de ahora estuviesen inscritas en el artículo primero de la Constitución, mientras que la lengua francesa quedaría relegada al artículo segundo.

Bretón (500.000 hablantes), alsaciano (sin cifras), catalán (9.000.000 hablantes), corso (140.000 hablantes), occitano (1.900.000 hablantes), criollo (sin cifras), bearnés (sin cifras), picardo (sin cifras), valón (sin cifras), vasco (700.000 hablantes)… Francia cuenta con casi 75 lenguas regionales, según los diputados, que no quieren que se extinga tal patrimonio. Fundada en 1635 por el cardenal de Richelieu, la Academia francesa tiene como función principal velar por el respeto de la lengua francesa y de componer el diccionario.


Mapa de las lenguas de Francia

14 de junio de 2008

Correlingua 2008


Hai unha cousa que me gusta moito dos galegos que falan galego que é o amor pola súa lingua. Non coñezo ningún galego que fale galego e que desprece o galego.. nin sequera coñezo ningún galego que fale galego e se sinta indiferente por ter unha lingua de seu. A verdade é que deben de estar orgullosos os galegos por ter un espazo e unha lingua propios, nos que reivindicar unha identidade tan igual como a de todolos seres humanos pero un chisco diferente. Eso é o que fan co programa do Correlingua, levar a súa lingua a todolos rincós do país (cando digo aquí país, refírome a Galicia, sin ningún tipo de nacionalismo): facer que os nenos tamén se sintan portadores do tesouro que é a súa lingua.

Vos adianto un pouco do que podedes atopar en www.correlingua.org:

Correlingua é a denominación que adoptaron de maneira común as diversas carreiras en prol do idioma que se convocan no país. É unha proposta de carácter lúdico-educativo que pretende convidar a mocidade e os centros de ensino a participar nun acto público de reivindicación do dereito a medrar en galego e tamén a exercer de maneira efectiva como galegos e galegas a través do uso do noso idioma, única forma de garantir o seu futuro.

31 de mayo de 2008

Estíbaliz Espinosa

...Coñecina o ano pasado en Salamanca (nun encontro de novas poetas galegas: "Demasiados zapatos para unha cincenta") e quedei sorprendida pola súa poesía, dende aquelas sigo léndoa e aprendendo dela.

Déixovos un texto que me encanta:

DI

ela di: é tarde
ela di: é máis tarde aínda
ela di: achégate
ela di: en branco por esta noite escura
ela di: pasa a túa lingua unha soa vez pola palabra que me fixo
retorcerme
ela di: e non existe antídoto, se non quero curarme
ela di: cómeme
ela di: bébeme
ela di: a condición física é extrema
ela di: non sei que farei contigo
ela di: non te movas
ela di: non te movas agora
ela di: foi un microcosmos o noso, delicado coma a crisálida
ela di: violento e mudo coma un universo
ela di: estás dentro do meu texto, pero non dentro da miña vida
ela di: este poema non me curará de ler poemas
ela di: xamais me recomporei de ter escrito isto
ela di: xamais me recomporei de ter durmido ao teu carón
ela di: xamais me recomporei de non saber quen es
ti dis:

14 de mayo de 2008

Ondas do mar de Vigo




Teño unha amiga que se namorou fai tempo dun rapaz de Vigo, e dende aquelas (xa pasaron anos) temos a esperanza de poder ir xuntas a coñecer unha das cidades cantadas máis tempranamente nos cancioneiros medievais galegos.


Ondas do mar de Vigo,
se vistes meu amigo?
E ay Deus, se verrá cedo!


Ondas do mar levado,
se vistes meu amado?
E ay Deus, se verrá cedo


Se vistes meu amigo,
o por que eu sospiro?
E ay Deus, se verrá cedo


Se vistes meu amado,
por que ey gran coydado?
E ay Deus, se verrá cedo!


Foi un vigués ó que coñecimos hai pouco tempo (O Leo) quen nos falou de música e poesía, e con el aprendimos que estes versos foron compostos acompañados de música (http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras?portal=65&Ref=10922&audio=0) e que esa música alongaba as vogais lembrando os berros da xente cando está no mar. A mín aquelo encantoume e fíxome desexar aínda con máis forzas poder visitar unha cidade tan chea de encanto como Vigo.

23 de abril de 2008

DOS VISIONES DEL CLAVEL



I think I'll buy the flowers myself (V. Woolf)
DOS VISIONES DEL CLAVEL

O cravo, igual que nós as dúas, é un todo efímero. Perde as súas follas do mesmo xeito que pasa o tempo. Cada día que pase será un dos pétalos do noso cravo. Hoxe, despois do día da terra e estreando día do libro, inauguramos un blog. Un lugar onde atoparnos en galego e en castelán e onde contarnos as nosas visións do mundo, do humano e do abstracto. Benvidos a un espazo de encontros e de contos onde a fantasía, a literatura, a música, o teatro ou as artes en xeral serán as nosas compañeiras diarias. O cravo tamén será o recordo adiantado dunha festa pola paz, a do 25 de abril en Portugal. O noso blog: unha ponte tendida entre galegos e castelás.

* * * * *

... y cada hoja de palabras instantáneas gallego-castellanas formaron un clavel; llegarán otras primaveras, atravesaremos otros encuentros con cuentos de magia; contos de meigas. Entra a un espacio público donde lo inmaterílico sustituye a lo material; la caída de sus hojas convertirá lo deseado en ilusión óptica por un instante.

* * * * *

... dos visiones del mundo

dúas visións do cravo...